علي بن محمد البغدادي الماوردي ( مترجم : حسين صابرى )

318

آيين حكمرانى ( فارسى )

آن دادوستد مىكردند و به همين دليل بريدن از كناره‌هاى آن نوعى كم‌فروشى و كم‌گذارى شمرده مىشد . [ پيمانه ] چنانچه مبناى دريافت خراج مقاسمه باشد به هر پيمانه‌اى كه محصول سنجيده شود ، تقسيمى برابر صورت مىپذيرد . اما چنانچه مقدار مشخصى خراج تعيين شده باشد ، قاسم نقل كرده است كه « قفيز » ى كه عثمان بن حنيف در اندازه‌گيرى محصول اراضى سواد تعيين كرد و عمر نيز آن را امضا كرد پيمانه‌اى رايج در اين سرزمين بود و آن را شابرقان مىناميدند . يحيى بن آدم گفته : اين همان پيمانهء مهرشدهء حجاج است . گفته‌اند : وزن اين قفيز سى رطل بود . چنانچه بر ناحيه‌اى به عنوان يك ناحيه جديد مشمول خراج ، خراجى وضع شود پيمانه‌اى در اين كار مبنا قرار مىگيرد كه در آن ناحيه مشهور و تثبيت شده است و مردم با آن دادوستد مىكنند .